استعداد، مهارت، توانایی، اسمش رو هر چه می خواید بذارین، مطمئنا در زندگی خیلی کمک تون می کنه، اما به تنهایی شما رو به جایی نخواد رساند. تحقیقات زیاد روان شناختی طی چند ده گذشته به روشنی نشون دادن این وسایل روان شناسی هستن که آدمی رو به مقصد خواهند رساند. شاید شما صاحب بهترین خودروی دنیا باشین، اما اگه زحمت روندن اونو به خود ندین، به هیچ جا نمی رسین. اون چیزی که در زندگی هم شما رو به جلو می راند امیده. واسه همین در این نوشته می خواهیم درباره نقش امید در زندگی بیشتر بدونیم.

روان شناسان طی چند سال، وسایل متفاوت بسیاری ارائه دادن؛ ثبات قدم، وظیفه شناسی، خودکارآمدی، خوش بینی، اشتیاق، الهام بخشی و چیزای دیگه ای به جز اینا. مطمئنا همه اینا مهم هستن، اما ابزاری هست که در روان شناسی و همین طور در سطح جامعه، کمتر مورد توجه و احترام قرار گرفته؛ اون وسیله، امیده.

بیشتر وقتا به معنی امید کم لطفی می شه. واسه بعضی، تصویر آدم سرخوش و ساده لوحی رو به ذهن میاره که با لبخندی گشاد، سعی داره دیوار بلندی رو با هل دادن جابه جا کنه. خجالت آوره! اما حقیقت اینه که علم روز نشون می ده امید، کمه کم اون طور که روان شناسان تعریفش کردن، ارزش زیادی داره.

امید معنی جدیدی در روان شناسی نیس. در سال ۱۹۹۱، چارلز آر اسنایدر (Charles R. Snyder)، روان شناس مثبت گرای برجسته به همراه همکارانش به تئوری امید (Hope Theory) رسید. طبق تئوری اونا، امید از «واسطه» و «گذرگاها» تشکیل شده. کسی که امید داشته باشه، عزم و اراده ی رسیدن به اهداف رو هم داره، یه سری از راه حلا واسه رسیدن به اهداف رو هم در اختیار داره. به عبارت ساده تر، امید، اراده ی رفتن و راه های مختلفی واسه رسیدنه.

به چه دلیل امید در زندگی مهمه؟

، زندگی سخته. مشکلات زیادی در راه وجود دارن. داشتن هدف، کافی نیس. آدم در بین همه فراز و نشیبای زندگی، باید همیشه به اهدافش نزدیک تر شه. امید به آدما اجازه می ده با طرز تفکر و راه حلای مناسب واسه رسیدن به موفقیت، با مسائل و مشکلات زندگی روبرو شن. پس با افزایش این فرصتا، واقعا به اهداف شون دست پیدا می کنن.

امید فقط یک حس خوب نیس، بلکه سیستم انگیزه شناختی جست و خیز هم هست. طبق این معنی، احساسات به دنبال شناخت حرکت می کنن و از این راه منحرف نمی شن. شناختای مربوط به امید مهم هستن. امید باعث داشتن اهداف یادگیری می شه که واسه رشد و پیشرفت مفید هستن. کسائی که اهداف یادگیری دارن، فعالانه درگیر یادگیری شون هستن، واسه رسیدن به اهداف شون همیشه راه حلایی طراحی و پیشرفت خود رو کنترل می کنن تا مطمئن شن در راه درست در حرکت هستن. تحقیقات زیادی هست که نشون میدن اهداف یادگیری به طور مثبتی در وسعت ای از زندگی آدم، از دستاوردهای علمی و ورزشی و هنری گرفته تا کسب وکار با موفقیت در رابطه هستن.

از طرف دیگه، اونایی که امید ندارن، تمایل به انتخاب اهداف عملکردی دارن. آدمایی که اهداف عملکردی دارن، کارایی رو انتخاب می کنن که رقابت یا فرصتی واسه رشد ندارن. وقتی شکست می خورن، همه چیز رو آزاد می کنن. این افراد، درمونده عمل میکنن و احساس کمبود کنترل بر محیط شون رو دارن. اونا به ظرفیت خودشون واسه رسیدن به آینده ای که دوست دارن، ایمان ندارن. اونا ناامیدند.

علم هم طرفدار امیده

اسنایدر و همکارانش به روشی واسه اندازه گیری امید رسیدن؛ امید هم به عنوان ویژگی پایدار شخصی و هم به عنوان وضعیتی که هر کسی می تونه هر لحظه ای تجربه کنه. اندازه امید (The Hope Scale) که به بیشتر از ۲۰ زبون مختلف ترجمه شده، شامل مواردی مربوط به دلیل (مثلا «من با انرژی اهدافم رو دنبال می کنم.») و گذرگاها (مثلا، «دور و بر هر مشکلی، راه های زیادی وجود دارن.») است.

امید چه به عنوان ویژگی اندازه گیری شه و چه وضعیت، در هر صورت با نتایج مثبت رابطه داره. در مطالعه ای، محققان به اثر امید بر موفقیتای تحصیلی در دانشگاه طی دوره ای ۶ ساله پرداختن. امید رابطه بیشتری با میانگین معدل در ۶ سال آینده داشت. دانشجویانی که امید زیادی داشتن، نسبت به اونایی که امید کمی داشتن، احتمال بیشتری داشت که فارغ التحصیل شن و بعید بود که به خاطر نمرات بد از دانشگاه اخراج شن.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   نقش پدر در تربیت بچه چیه؟ 

در تحقیقات جدیدتری، لیز دِی (Liz Day) و همکارانش به این نتیجه رسیدن امید به چیزایی بالاتر و بالاتر از IQ، تفکر واگرا (تواناییِ تولید ایده های زیاد) و پیروی از خودآگاهی مربوطه. در این مطالعه، امید به عنوان ویژگی رفتاری مورد آزمایش قرار گرفت. جالب توجه اینکه ربکا گورس (Rebecca Görres) در دانشگاه اوترخت کالجِ هلند، فهمید امیدِ موقعیتی، و نه امیدِ جهت دار، به تفکر واگرا مربوط می شه. در این مطالعه، شرکت کنندگانی که به اونا گفته شده بود امیدوارانه فکر کنن، در رابطه دادن عناصر هم خوان کارکرد بهتری داشتن، ایده های بیشتری تولید و جزئیات بیشتری به ایده هاشون اضافه کردن، در مقایسه با کسائی که امیدوارانه فکر نمی کردن. این رابطه بین امید و تفکر واگرا معنا داره، چراکه متفکران واگرا در رسیدن به ایده های زیاد و متفاوت خوب هستن و امید، یعنی رسیدن به تعداد زیادی راه حلای متفاوت واسه رسیدن به هدف از نظر نتیجه های عملی، گورس می نویسه:

«به نظر می رسه با یادآوری این نکته به آدما که انگیزه و وسیله لازم واسه دنبال کردن هدف رو دارن، کارکرد می تونه در مدت کوتاهی بهبود یابد. این «امید موقعیتی» می تونه به طور پنهون در آینده به عنوان ابزاری واسه دخالت ی کوتاه مدت در افزایش کارکرد مفید باشه. با یادآوریِ اراده و ابزاری که آدما واسه انجام کار خوب در اختیار دارن، اونم پیش از آزمونا و موقعیتایی که به کارکرد و موفقیت نیاز دارن، پتانسیل ممکن می تونه بهتر مورد استفاده قرار بگیره.»

در مطالعه گذشته دیگری محققان به نقش امید در بین ورزشکاران پرداختن. ورزشکاران سطح بالاتری از امید رو نسبت به آدمای دیگر داشتن. در بین ورزشکاران زن هم به طور خاص، بالاتر از تمرین و عزت نفس و اعتمادبه نفس و ایجاد وخو، این وضعیت امید بود که نتایج ورزشی رو رقم می زد.

امید رو میشه از دیگر وسایل روان شناسانه مثل خودکارآمدی و خوش بینی جدا کرد. خودکارآمدی به باور شما مبنی بر توانایی تسلط بر فلان بخش اشاره داره. خوش بینی به انتظاری کلی برمیگرده که مثلا همه چیز خوب هستش! امید، خودکارآمدی و خوش بینی، همه انتظارات بسیار مهمی هستن و در رسیدن به اهداف کمک می کنن. حتی اگه همه اینا انتظاراتی از آینده رو در بر داشته باشن، بازم به شکل ظریف و مهمی با همدیگه فرق دارن. آدمای خودکارآمد، توقع دارن به فلان زمینه تسلط پیدا کنن. خوش بینی انتظار مثبت از نتیجه های آینده رو در بر داره، اونم بدون توجه به کنترل شخصیِ آدم بر نتایج.

پس امید چه تمایزی با بقیه وسایل موفقیت داره؟

فیلیپ مگالتا (Philip R. Magaletta) و جی اولیور (J.M. Oliver) امید و خودکارآمدی و خوش بینی رو اندازه گیری کرده و به این نتیجه رسیدن امید یک سر و گردن بالاتر از دو وسیله دیگره. اونا اثرات خاصی رو هم یافتند: عنصر اراده در امید، استقلال رو از خودکارآمدی جدا کرد و عنصر راه های امید، استقلال خوش بینی رو رقم زد.

در مطالعه دیگری که تازگیا در مطبوعات سروصدا به پا کرده، کرین رند (Kevin Rand) و همکارانش به این نتیجه رسیدن بالاتر و بالاتر از نمرات آخر ترم، این امیده که نمرات رو در مدرسه ی حقوق تعیین می کنه، نه خوش بینی. جالب اینجاست که نمرات پایان ترم، حتی پیش بینی خیلی از نمره کل مدرسه ی حقوق هم نبودن. به نظر می رسه اگه بخواهید کارکرد مدرسه ی حقوق رو پیش بینی کنین، آزمایش ۱۲ ترم امید بهتر از نگاهی به نمرات پایان ترم دانشجوهاست! جدا از اینکه اینا، هم امید و هم خوش بینی به طور منحصربه فردی رضایت از زندگی بیشتری رو در آخر ترم اول به همراه می آوردن.

ما ترجیح میدیم فکر کنیم که توانایی فعلی، بهترین پیش بینی کننده ی موفقیت آیندهس. اهمیت توانایی فعلی رو به این خاطر ساختیم که آزمایش و منحصر کردنِ عملکردا عالی واسه شکل دادن به این باور ایجاد شدن. تحقیقات مهم روان شناسی نشون میدن توانایی مهمه، اما این وسیله ها هستن که واقعا آدما رو به جایی که می خوان می رسانند. بیشتر وقتا این وسیله ها حتی به شما کمک می کنن اون توانایی رو که هیچوقت فکر نمی کردین داشته باشین، بروز بدین. امید، با اراده و راه هاش، یکی از مهم ترین ابزارهاست.

منبع : psychologytoday.com

 


دسته‌ها: آموزشی